سجاد معین‌فر ، دانش‌آموخته دکتری جامعه‌شناسی مسائل اجتماعی ایران

ورزش، فراتر از رقابت میان تیم‌ها، یکی از عرصه‌های مهم بازتولید هویت جمعی، همبستگی اجتماعی و احساس تعلق به جامعه است. 

با این‌ حال، هنگامی که ورزشگاه به بستری برای توهین قومی، تحقیر هویت زبانی و بازتولید کلیشه‌های فرهنگی تبدیل می‌شود، کارکرد همبستگی‌آفرین ورزش تضعیف شده و زمینه برای بازتولید شکاف‌های اجتماعی فراهم می‌شود.

️از منظر جامعه‌شناختی، توهین قومی را نمی‌توان صرفاً رفتاری هیجانی یا تخلفی اخلاقی در فضای رقابت ورزشی دانست. این رفتار گاه ریشه در پیش‌داوری‌های تاریخی، مرزبندی‌های هویتی و نگرش‌های تبعیض‌آمیزی دارد که در بستر تعاملات اجتماعی بازتولید می‌شوند. در چنین شرایطی، هویت قومی به ابزاری برای طرد دیگری تبدیل می‌شود و تفاوت فرهنگی، به‌جای آنکه بخشی از غنای جامعه تلقی شود، مبنایی برای تحقیر و خشونت اجتماعی قرار می‌گیرد.

️نکته مهم آن است که مقابله با توهین قومی نباید به تعمیم رفتار برخی افراد به یک قومیت دیگر منجر شود؛ زیرا چنین رویکردی، خود بازتولیدکننده همان منطق پیش‌داوری و تبعیض است. نقد رفتار نادرست باید متوجه کنشگران مسئول آن باشد، نه هویت قومی و فرهنگی آنان یا دیگران.

مردم آذربایجان و ترک‌زبانان ایران، همچون سایر اقوام کشور، بخشی جدایی‌ناپذیر از تاریخ، فرهنگ و هویت ملی ایران‌اند. پاسداشت این واقعیت، مستلزم به‌رسمیت‌شناختن تنوع فرهنگی، احترام متقابل و پایبندی به اصل برابری شهروندان است.

از منظر سرمایه اجتماعی نیز، تکرار توهین‌های قومی می‌تواند اعتماد میان گروه‌های اجتماعی را فرسوده کند و احساس تعلق مشترک را تحت تأثیر قرار دهد. 

از این‌ رو، مقابله با این پدیده به برخورد قانونی متناسب محدود نمی‌شود؛ بلکه به آموزش فرهنگی، مسئولیت‌پذیری رسانه‌ها، تقویت گفت‌وگوی بین‌فرهنگی و مشارکت نهادهای مدنی نیز نیاز دارد.

همبستگی ملی زمانی تقویت می‌شود که شهروندان، با وجود تفاوت‌های زبانی، قومی و فرهنگی، خود را در برخورداری از احترام، حقوق و فرصت‌های برابر سهیم بدانند. ورزشگاه نیز زمانی به رسالت اجتماعی خود عمل می‌کند که میدان رقابت ورزشی باشد، نه عرصه تحقیر هویت انسانی.

ایران یکپارچه، نه با انکار تفاوت‌ها و نه با دامن‌زدن به تعارض‌های قومی، بلکه با عدالت، احترام متقابل و به‌رسمیت‌شناختن تنوع فرهنگی استوار می‌ماند. دفاع از حرمت هر قوم، دفاع از کرامت همه ایرانیان است.

انتهای پیام/