نخستین همایش «روز ملی سیب» در ارومیه در حالی برگزار شد که مسئولان و فعالان بخش کشاورزی و اقتصادی آذربایجان‌غربی، تکمیل زنجیره تولید، توسعه صنایع تبدیلی، برندسازی، رفع موانع صادرات و مدیریت مصرف آب را مهم‌ترین الزامات تبدیل ظرفیت کم‌نظیر سیب استان به ارزش افزوده و درآمد پایدار عنوان کردند.

آذربایجان‌غربی به عنوان قطب اصلی تولید سیب کشور، سالانه بین یک تا ۱.۴ میلیون تن از این محصول را تولید می‌کند؛ ظرفیتی که بخش قابل توجهی از معیشت کشاورزان و فعالان حوزه‌های بسته‌بندی، سردخانه، حمل‌ونقل و صادرات به آن وابسته است. با این حال، فاصله میان ظرفیت تولید و میزان صادرات، مشکلات تعهدات ارزی، هزینه‌های حمل‌ونقل، محدودیت برخی مسیرهای تجاری و ضرورت توسعه سورتینگ و بسته‌بندی، از مهم‌ترین چالش‌هایی بود که در نخستین همایش روز ملی سیب مورد تأکید قرار گرفت.

رئیس اتاق بازرگانی ارومیه، در سخنانی در این همایش با تأکید بر ظرفیت‌های کشاورزی و تجاری آذربایجان‌غربی، گفت توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای، ریلی و گمرکی باید همزمان با توسعه تولید کشاورزی دنبال شود.

قاسم کریمی، با اشاره به نقش بخش کشاورزی در اقتصاد استان گفت بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حدود ۴۰ درصد اقتصاد آذربایجان‌غربی به کشاورزی وابسته است و تصمیمات این حوزه مستقیماً بر اشتغال، درآمد خانوارها و رفاه اجتماعی بخش بزرگی از جامعه اثر می‌گذارد.

کریمی سیب را فراتر از یک محصول کشاورزی دانست و گفت معیشت باغداران، فعالان بسته‌بندی، صاحبان سردخانه، صادرکنندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل به این محصول وابسته است.

وی تأکید کرد ظرفیت تولید زمانی می‌تواند به ارزش اقتصادی پایدار تبدیل شود که زیرساخت‌های حمل‌ونقل، فرآوری، صادرات و دسترسی به بازارهای هدف نیز فراهم باشد.

رئیس اتاق بازرگانی ارومیه همچنین به پیگیری‌های انجام‌شده برای ثبت ۷ مهر به عنوان «روز ملی سیب» اشاره کرد و آن را فرصتی برای توجه بیشتر به ظرفیت‌های این محصول دانست.

حمایت از کشاورز و صادرکننده باید در اولویت باشد

حجت‌الاسلام سید سلمان ذاکر، نماینده ارومیه در مجلس شورای اسلامی، نیز در این همایش بر ضرورت حمایت از کشاورزان و صادرکنندگان تأکید کرد و گفت نوسازی کشاورزی باید بر پایه دانش، علم و فناوری بومی انجام شود.

وی آموزش را یکی از الزامات حفظ جایگاه محصولات کشاورزی ایران در بازارهای جهانی دانست و اظهار کرد: نسل جدیدی از جوانان تحصیل‌کرده به بخش کشاورزی وارد شده‌اند و باید با توسعه آموزش‌های تخصصی، دانش و فناوری را در فرآیند تولید به کار گرفت.

ذاکر در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از مشکلات موجود در تعهدات ارزی، گفت فشارهای ارزی نباید به تعطیلی فعالیت صادرکنندگان منجر شود و باید راهکارهایی برای کاهش ریسک و زیان صادرکنندگان طراحی شود.

وی همچنین استفاده از ظرفیت تهاتر برای تأمین نیازهای بخش کشاورزی را مورد توجه قرار داد و بر ضرورت تأمین نهاده‌های مورد نیاز تولید تأکید کرد.

نماینده ارومیه، سورتینگ و بسته‌بندی را نیز از حلقه‌های مهم زنجیره ارزش سیب دانست و گفت اگر محصول سورت و بسته‌بندی نشود، از نظر رنگ، اندازه و سایر مشخصات با مشکل فروش مواجه خواهد شد.

به گفته وی، توسعه سورتینگ و بسته‌بندی می‌تواند ضمن کاهش زیان، بهره‌وری و قابلیت فروش محصولات کشاورزی را افزایش دهد.

تولید سیب امسال ۲۵ درصد افزایش یافته است

محمدرضا اصغری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی، نیز از افزایش ۲۵ درصدی عملکرد تولید سیب استان در سال جاری خبر داد و گفت این افزایش در شرایطی رخ داده که استان با خشکسالی و محدودیت منابع آبی مواجه بوده است.

وی استفاده از روش‌های نوین، فناوری‌های جدید و برنامه‌های آموزشی، ترویجی و تحقیقاتی را از عوامل افزایش عملکرد تولید عنوان کرد و افزود: امسال علاوه بر افزایش عملکرد، کیفیت محصولات نیز حفظ شده و وضعیت کیفی سیب مطلوب است.

اصغری پیش‌بینی کرد تولید سیب آذربایجان‌غربی در سال جاری از ۱.۴ میلیون تن فراتر رود.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی همچنین از ظرفیت حدود ۱.۹ میلیون تنی صنایع فرآوری محصولات کشاورزی استان خبر داد و گفت ظرفیت سورت و بسته‌بندی نیز حدود ۴۰۰ هزار تن است؛ ظرفیتی که می‌تواند علاوه بر محصولات استان، بخشی از محصولات سایر استان‌ها را نیز جذب و وارد چرخه بسته‌بندی و بازار کند.

وی توسعه زنجیره‌های تولید را یکی از برنامه‌های اصلی جهاد کشاورزی دانست و گفت تکمیل زنجیره‌ها می‌تواند از اتلاف منابع جلوگیری کرده، صادرات را توسعه داده و ارزش افزوده بیشتری در داخل استان ایجاد کند.

اصغری همچنین از بیش از ۲۰ هزار هکتار اجرای سامانه‌های نوین آبیاری در استان خبر داد و گفت آذربایجان‌غربی در این حوزه به رتبه نخست کشور دست یافته است.

وی میزان سرمایه‌گذاری انجام‌شده در بخش کشاورزی استان را بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان اعلام کرد و افزود بیش از ۲۰ هزار میلیارد تومان پروژه و سرمایه‌گذاری دیگر نیز در دست اجرا یا آماده بهره‌برداری است.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی تأکید کرد: توسعه کشاورزی باید به سمت افزایش بهره‌وری، تکمیل زنجیره تولید، کاهش ضایعات، ایجاد ارزش افزوده و توسعه صادرات حرکت کند.

سیب باید در اولویت نخست استان قرار گیرد

رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی، با تأکید بر اینکه موضوع سیب باید در اولویت استان قرار گیرد، گفت: آذربایجان‌غربی با فاصله قابل توجه رتبه نخست تولید سیب کشور را دارد و «سیب ارومیه» نیز در سازمان جهانی مالکیت فکری (WIPO) ثبت شده است.

وی ثبت این محصول را یک سرمایه ملی دانست و بر ضرورت تقویت برند سیب ارومیه از طریق فعالیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای تأکید کرد.

رحمانی هماهنگی میان تشکل‌ها و بخش خصوصی را برای حل مشکلات صادرات ضروری دانست و افزود: باید با همت جمعی و بدون منافع شخصی، زنجیره تولید، برندسازی و صادرات سیب تکمیل شود.

استاندار آذربایجان‌غربی همچنین با اشاره به مشکلات حمل‌ونقل دریایی به هند و برخی دیگر از مقاصد صادراتی، خواستار ورود دولت و وزارت جهاد کشاورزی برای رفع این موانع شد و گفت بخش خصوصی راهکارهای مختلفی برای حل این مشکل ارائه کرده است.

وی سفر اخیر خود به ترکیه و دریافت مجوز واردات محصولات کشاورزی و صنعتی از چهار استان همسایه این کشور را یک فرصت مهم صادراتی عنوان کرد و گفت: اتاق بازرگانی باید محور پیگیری این ظرفیت‌ها باشد.

رحمانی همچنین به تفاهم‌نامه‌های اوراسیا و تخفیف‌های تعرفه‌ای اشاره کرد و افزود: سال گذشته با کشورهای فیلیپین، ویتنام و عمان تفاهم‌نامه‌هایی امضا شده و مجوز واردات سیب ایرانی در سایت‌های رسمی این کشورها ثبت شده است.

وی در ادامه، اصلاح الگوی کشت و توسعه روش‌های نوین آبیاری را از الزامات بخش کشاورزی دانست و گفت در برخی طرح‌ها، کشاورزان از کاهش مصرف آب تا یک‌دهم و افزایش دو برابری بازدهی محصول خبر داده‌اند.

استاندار آذربایجان‌غربی همچنین توسعه کشاورزی را با مسئله احیای دریاچه ارومیه مرتبط دانست و اظهار کرد: بیش از ۹۰ درصد مصرف آب در حوزه دریاچه مربوط به بخش کشاورزی است و سیاست استان، احیای دریاچه با استفاده از همه ابزارها، از جمله کاهش مصرف آب است.

به گفته رحمانی، هم‌اکنون حجم آب دریاچه ارومیه به ۲ میلیارد و ۵۲۰ میلیون مترمکعب رسیده، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته ۲۸۰ میلیون مترمکعب بوده است. وی همچنین از افزایش ۵۳ درصدی میانگین بارش در حوزه دریاچه و اجرای برنامه‌های کاهش مصرف آب در سطح ۱۰ هزار هکتار با همکاری دانشگاه ارومیه خبر داد.

صادرات ۹۰ هزار تن سیب از ابتدای سال

داریوش سالم‌پور، مدیرکل دفتر امور میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی، در ادامه این همایش با تشریح وضعیت تولید و صادرات سیب کشور

گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۹۰ هزار تن سیب به ارزش ۳۶ میلیون دلار صادر شده است.

وی از جهش صادرات سیب ایران به ترکیه خبر داد و گفت صادرات این محصول به ترکیه از ۴۶ تن در سال گذشته به سه هزار تن در سال جاری رسیده که رشدی ۶۵ برابری را نشان می‌دهد.

سالم‌پور با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از صادرات اخیر مربوط به ارقام میان‌رس و زودرس بوده است، افزود: در مدت مشابه سال گذشته ۲۰۳ هزار تن سیب به ارزش بیش از ۸۰ میلیون دلار صادر شده بود و کاهش صادرات در مقطع کنونی نیازمند آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی برای بازارهای جدید است.

وی پاکستان، ترکمنستان، سوریه، ازبکستان، عمان، تاجیکستان، لیبی و ترکیه را از کشورهایی برشمرد که افزایش واردات سیب از ایران را تجربه کرده‌اند و بر ضرورت تعریف مسیرهای جایگزین تجاری تأکید کرد.

مدیرکل دفتر امور میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی، ایران را با تولید سالانه ۴.۲ تا ۴.۴ میلیون تن سیب، از کشورهای پیشرو جهان در تولید این محصول دانست و گفت آذربایجان‌غربی با تولید سالانه یک تا ۱.۴ میلیون تن، قطب اصلی تولید سیب کشور است.

وی پیش‌بینی کرد تولید سیب کشور در سال جاری از ۴.۲ میلیون تن فراتر رود که حدود ۲.۲ میلیون تن آن به مصرف تازه‌خوری و بین ۶۴۰ تا ۸۶۰ هزار تن نیز به واحدهای فرآوری اختصاص خواهد یافت.

سالم‌پور با اشاره به روند صادرات در سال‌های گذشته گفت صادرات سیب کشور از حدود ۴۰۰ هزار تن در سال ۱۳۹۷ به ۹۸۵ هزار تن در سال ۱۴۰۰ رسید و در سال ۱۴۰۳ نیز حدود ۹۰۰ هزار تن بود، اما این میزان در سال گذشته به ۵۱۰ هزار تن کاهش یافت.

وی عراق، هند، امارات، ازبکستان، عمان، سوریه و کشورهای آسیای میانه را از بازارهای اصلی سیب ایران برشمرد و حمایت از صادرکنندگان برای حفظ و توسعه این بازارها را ضروری دانست.

صادرکننده واقعی را از میدان خارج نکنید

جعفر نیکزاد، رئیس کارگروه تجارت و دیپلماسی تجاری اتاق بازرگانی ایران، نیز با اشاره به تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن سیب در آذربایجان‌غربی، گفت بخش قابل توجهی از معیشت مردم استان به این محصول وابسته است.

وی کاهش صادرات سیب را مورد توجه قرار داد و گفت تعهدات ارزی، مشکلات بانکی و پیچیدگی بازگشت ارز از جمله موانعی هستند که فعالیت صادرکنندگان را دشوار کرده‌اند.

نیکزاد خواستار اصلاح تعهدات ارزی برای محصولات کشاورزی و توجه ویژه مجلس به این موضوع در برنامه و بودجه سال ۱۴۰۵ شد.

وی همچنین توسعه بسته‌بندی، استانداردسازی، برندسازی و بازاریابی بین‌المللی را برای افزایش ارزش افزوده و تقویت جایگاه سیب آذربایجان‌غربی در بازارهای جهانی ضروری دانست.

نیکزاد تأکید کرد: میدان را به صادرکننده واقعی بسپارید؛ ما با تمام توان برای ایران تولید و صادرات می‌کنیم.

در حاشیه این رویداد، طرح «یاوران ترویج علم و فناوری» بخش کشاورزی با هدف ایجاد شبکه‌ای منسجم میان کشاورزان پیشرو، کارشناسان، مروجان، مراکز تحقیقاتی، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و تشکل‌های کشاورزی رونمایی شد.

این طرح با هدف تسهیل انتقال دانش و فناوری، حل چالش‌های تولید و ارتقای بهره‌وری، حلقه ارتباطی «دانش تا مزرعه» را تقویت می‌کند که با توجه به جایگاه آذربایجان‌غربی در تولید سیب و محصولات باغی، گامی عملیاتی در مسیر توسعه کشاورزی دانش‌بنیان و افزایش بهره‌وری این بخش به شمار می‌رود.

سیب؛ محصولی میان اقتصاد، صادرات و محیط زیست

مجموع مباحث مطرح‌شده در نخستین همایش روز ملی سیب در ارومیه نشان داد که مسئله سیب آذربایجان‌غربی دیگر صرفاً موضوع تولید یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه به مجموعه‌ای از مسائل اقتصادی، تجاری، صنعتی و زیست‌محیطی گره خورده است.

از یک سو، افزایش تولید و ظرفیت بالای فرآوری و بسته‌بندی، فرصت قابل توجهی برای ایجاد ارزش افزوده و توسعه صادرات فراهم کرده و از سوی دیگر، کاهش صادرات در برخی مقاطع، مشکلات ارزی، حمل‌ونقل، بازارهای هدف و زیرساخت‌های صادراتی، ضرورت بازنگری در زنجیره ارزش این محصول را برجسته کرده است.

در کنار این مسائل، محدودیت منابع آب و شرایط دریاچه ارومیه نیز ضرورت حرکت به سمت کشاورزی کم‌آب‌بر و افزایش بهره‌وری را دوچندان کرده است.

به نظر می‌رسد پیام مشترک سخنرانان این همایش، عبور از نگاه صرفاً تولیدمحور و حرکت به سمت تکمیل زنجیره تولید تا بازار، توسعه صنایع تبدیلی، سورتینگ و بسته‌بندی، برندسازی، دیپلماسی تجاری، کاهش مصرف آب و ایجاد مسیرهای پایدار صادراتی بود؛ مسیری که می‌تواند ظرفیت گسترده سیب آذربایجان‌غربی را از یک محصول پرحجم کشاورزی به یک زنجیره اقتصادی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند.

انتهای پیام/